RİSK DEĞERLENDİRMELERİ

a. Ülke risk ağırlıklarının değerlendirilmesi:

1988 Basel Uzlaşısı, ülke ve merkez bankalarının yükümlülüklerinin değerlendirilmesinde OECD üyesi olup olunmamasına bakmaktaydı. Aynı zamanda, banka yükümlülükleri için de aynı yöntem geçerli kılınmıştı. Bu değerlendirmede OECD üyesi olan ülkeler doğrudan daha az riskli olarak görülmekteydi. Bu durum, OECD ülkesi olan ancak kredi riski aslında daha yüksek bulunan ülkeler açısından avantajlı, buna karşılık, OECD üyesi olmayan ancak kredi değerliliği yüksek bulunan ülkeler için bir dezavantaj oluşturmaktaydı.

Komite bu duruma çözüm getirebilmek için yeni düzenlemeler önermiştir. Buna göre, ülke ve merkez bankalarının yükümlülüklerinin değerlendirilmesinde uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının notlarının geçerli olması tavsiye edilmektedir. Örneğin, en yüksek kategoriden değerlendirilen yükümlülükler için risk oranı sıfır olabilecektir. Buradaki değerlendirmenin, ülkenin uzun vadeli döviz borçlarına göre yapılması önerilmektedir. Komite, bu tür uluslararası değerlendirme süreçlerinde karşılaşılabilecek sorunları göz önüne alarak, böyle değerlendirme yapabilecek başka kuruluşların da kredi değerlendirme sürecine dahil edilmesini önermektedir. Örneğin, G–10 ülkelerinin ihracat sigorta kuruluşlarının bu tür değerlendirmeler yapabileceği tahmin edilmektedir.

Komite, değişik uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının çeşitli ve farklı değerlendirmeler yapabileceklerini ve bunların yeni sermaye yeterliliği düzenlemelerinde nasıl kullanılmaları gerektiği hususunda çalışmaların sürdürülmekte olduğunu ifade etmektedir. Bu aşamada Komite, aşağıdaki yaklaşımı önermektedir:

- 0 (sıfır) risk kategorisi, en yüksek kredi kalitesine sahip ülkelerle sınırlandırılmaktadır. Örneğin S&P değerlendirmesinde en az AA- alan ülkeler.

- A+ ile A- notu alan ülkeler %20 risk ağırlığına sahip olabilecekler.

- BBB+ ile BBB- arasında olan ülkeler %50 risk ağırlığı taşıyacaklar.

- BB+ ile B- arasındakiler ise %100 risk ağırlığına sahip olacaklardır (hiçbir değerlendirmesi olmayan ülkeler gibi ).

- B-‘den aşağı notu olan ülkelerin risk değeri %150 olacaktır.

Bankaların, kendi ulusal paraları cinsinden kendi devletlerinden (ya da merkez bankalarından) olan alacakları, ülke parası ile finanse edilmişse, ulusal Gözetim ve Denetim yetkeleri, bunlara yukarıda belirtilenden daha düşük risk ağırlığı uygulanmasına izin verebilecektir.

Komite, bir ülkenin %100’den düşük bir risk ağırlığı alabilmesi için, saydam olması ve bunun göstergesi olarak da IMF’nin  “Special Data Dissemination Standards” sürecine dahil olması koşulunu önermektedir.

b. Bankaların risk ağırlıklarının değerlendirilmesi:

1988 Basel Uzlaşısı,  OECD ülkelerinde bulunan banka yükümlülüklerinin ve OECD ülkesi olmayan ülkelerde bulunan bankaların kısa vadeli yükümlülüklerinin %20 risk ağırlığı ile değerlendirilmesini öngörmektedir. OECD üyesi olmayan ülkelerdeki uzun vadeli yükümlülükler %100 riske sahiptiler. Uluslararası kredi değerlendirmelerine bağlı yeni düzenlemeler kabul edilirse, eski kurallar artık geçerli olamayacaktır. Bu konuda, Komite, iki opsiyon önermektedir: 

1. Bunlardan ilki, bankaların risk değerlendirmelerinin bağlı oldukları ülkelerin risk değerlendirmesi ile ilişkilendirilmesidir. Bu çerçevede,  bankaya uygulanan risk ağırlığı, ülkeye uygulanandan bir derece aşağıda olacaktır. Örneğin, ülkenin risk ağırlığı %20 ise bankanın ki %50 olacaktır. %100 risk için durum değişmeyecektir. En düşük kategoride değerlendirilen ülkelerde ise risk ağırlığı %150 olacaktır.
2. İkinci alternatif, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşunun bankaya doğrudan verdiği risk notunun uygulanmasıdır. Bu durumda, bir bankanın, yerleşik olduğu ülkenin risk değerlendirme derecesine sahip olması söz konusu olabilecektir.

Çokuluslu kalkınma bankalarının ise risk değerlendirmeleri %20 olarak kalacaktır.

c. Şirketlerin risk ağırlıklarının değerlendirilmesi:

Yüksek kredi notlu şirketler (AA- ve üstü) hariç tüm şirket yükümlülükleri için önerilen kredi risk ağırlığının %100, bu tür şirketler için ise %20 ağırlık önerilmektedir. Buna karşılık, düşük kredi notla değerlendirilmiş olan şirketlerin kredi risk ağırlığı %150’yi bulacaktır.

Ülkeler, bankalar ve şirketler için kredi ağırlıklarının değerlendirmeleri

Anasayfa